Σούπες: η τροφή του χειμώνα

Η ιστορία της σούπας φαίνεται να ξεκινάει μαζί με τη γέννηση της μαγειρικής, Η πρώτη σούπα αναφέρεται περίπου το 6000 π.Χ. Με την ανακάλυψη της μαγειρικής τέχνης, η διαδικασία της ανάμιξης διαφόρων θρεπτικών συστατικών σε ένα μεγάλο σκεύος με σκοπό τη δημιουργία θρεπτικής, ευκολόπεπτης και γευστικής τροφής ήταν αναπόφευκτη. Σύμφωνα με την ιστορία της μαγειρικής, η σούπα αποδείχθηκε αγαπημένη τροφή πολλών λαών, των φτωχών και των πλουσίων, και εξελίχθηκε ανάλογα με τις τοπικές γεύσεις και υλικά.

Η λέξη σούπα (soup) προέρχεται από την Αγγλική λέξη “sop”, η οποία αναφέρεται σε ¨ένα πιάτο που αποτελείται από σούπα ή από γιαχνί και περιέχει κομμάτια ψωμιού¨. Παραδοσιακά οι σούπες κατατάσσονται σε δύο ομάδες: τις διαυγείς ή αλλιώς το ζωμό (buillon) και τις πυκνές ή κονσομέ (consomme). Οι τελευταίες κατηγοριοποιούνται με βάση τον παράγοντα που χρησιμοποιήθηκε για την παρασκευή τους: πουρές (purees), κρέμα (bisques), μπεσαμέλ (cream soups), αυγά και βούτυρο (veloutes). Επίσης το αλεύρι και το ρύζι χρησιμοποιούνται συχνά στην παρασκευή της σούπας.

Σήμερα οι σούπες αποτελούν ειδική κατηγορία τροφής με τεράστια γευστική και θρεπτική ποικιλία. Οι κρεατόσουπες, κοτόσουπες, ψαρόσουπες, σούπες με λαχανικά και ζυμαρικά και τα όσπρια μπορούν να ικανοποιήσουν όλες τις γευστικές προτιμήσεις και προσφέρουν σημαντικά θρεπτικά πλεονεκτήματα Σχεδόν όλοι οι πολιτισμοί διαθέτουν τις δικές τους χαρακτηριστικές σούπες: η ρωσική borscht, η ισπανική gazpacho, η γαλλική Pot-au-Feu.

Στην Ελλάδα οι κοτόσουπες, ψαρόσουπες, ο τραχανάς καθώς και τα όσπρια αποτελούν τις πιο πολυσύχναστες σούπες στο καθημερινό τραπέζι. Όσο πιο σύνθετη είναι μία σούπα τόσο πιο θρεπτική μπορεί να θεωρηθεί. Οι σούπες λαχανικών συνεισφέρουν σημαντικά στη διατροφή μας μιας και ο ζωμός τους αποδίδει σημαντικές βιταμίνες, μέταλλα και θρεπτικά συστατικά όπως το λυκοπένιο (τοματόσουπα) και η κουερσιτίνη (κρεμμυδόσουπα), τα οποία έχουν βρεθεί ότι μειώνουν το οξειδωτικό στρες καθώς δρουν ως ισχυρά αντιοξειδωτικά και αντιφλεγμονώδη. Επιπλέον τα κομμάτια λαχανικών στη σούπα συμβάλλουν στην αύξηση πρόσληψης φυτικών ινών, κυρίως διαλυτών, προσφέροντας γνωστά καρδιαγγειακά, γαστρεντερικά και μεταβολικά οφέλη (μείωση αρτηριακής πίεσης, ρύθμιση κενώσεων, έλεγχος σακχάρου).

Οι σούπες κρεατικών και ψαριών περιέχουν όλες τις λιποδιαλυτές βιταμίνες (Α,Ε,Κ,D), καθώς και σημαντική ποσότητα λευκώματος. Επιπλέον ο συνδυασμός τους με δημητριακά όπως πλιγούρι, τραχανάς, ρύζι, πατάτα ενισχύει τη διατροφική τους αξία με υδατάνθρακες και υδατοδιαλυτές βιταμίνες και τις μετατρέπει σε ένα πλήρες διατροφικά γεύμα.

Επιπλέον οι σούπες αποτελούν σημαντική πηγή νερού, καθώς η περιεκτικότητα τους σε νερό είναι μεγάλη (45%-75%). Συνεισφέρουν σημαντικά στη συνολική κατανάλωση των απαραίτητων ποσοτήτων υγρών από τον ανθρώπινο οργανισμό, διευκολύνοντας κατά αυτό τον τρόπο στη διαδικασία της πέψης και συμβάλλοντας στη σωστή λειτουργία του εντέρου.

Οι σούπες αποτελούν ένα πιάτο αρεστό στα μικρά παιδιά και στους ηλικιωμένους, καθώς εκτός από τη μεγάλη θρεπτική τους αξία, είναι εύληπτες, δεν απαιτούν σημαντική μάσηση και συχνά είναι εύπεπτες και ελαφριές στην πέψη. Για τον ίδιο λόγο και επειδή αποτελούν συμπυκνωμένη πηγή θρεπτικών συστατικών, προτείνονται σε άτομα με προβλήματα υγείας, όπως γαστρεντερικές διαταραχές και μειωμένη όρεξη.

Παρά την πλούσια θρεπτική της αξία μια σούπα δεν είναι και απαραίτητα πλούσια σε θερμίδες. Το βράσιμο διαφόρων μαγειρικών υλικών της προσδίδει νοστιμιά χωρίς αυτά να καταστρέφονται από διατροφικά βλαβερές και θερμιδογόνες πρακτικές μαγειρέματος όπως το τσιγάρισμα και τηγάνισμα.